Miras hukuk alanında bazı tarihsel bilgilere bu başlık altında yer verilmeye çalışılmıştır. Miras hukuku alanında bir takım kulaktan dolma bilgiler yanlış anlaşılmalara ve hatalı düşüncelere neden olmaktadır. Bunun nedeni ise yaklaşık 700 sene süren Osmanlı İmparatorluğumuzun miras sistemi ile karıştırılmasıdır.

Osmanlı Hukukunda Miras, Feraiz adı ile adlandırılmaktaydı. Şer’i hukuk olarak adlandırabileceğimiz hukuk sisteminde Külli halefiyet söz konusu değildir. Osmanlı Hukukunda babadan kalan mal Akhisar’da 1 tarla ise, borç Akhisar’da iki tarla yapıyor ise, mirasçılar ancak bir tarla kadar sorumlu olurlardı. O nedenle o dönemde miras’ın reddi gibi bir uygulama söz konusu değilken, böyle bir uygulamaya gerekte yoktu. Yine Şer’i hukukta evlat edinmek ve evlatlığa miras payı bırakılması ile mirastan çıkarma da söz konusu değildi.

Mirasçılar Eshab-ı Feraiz şeklinde anılır ve 12 gruba ayrılırlardı.

Örneğin Baba;
Ölen çocuğu varsa 1/6, Ölenin kızı veya oğlunun kızı varsa baba eshab-ı feraiz olarak 1/6 payını ve asabe olarak kalanı alır, ölenin çocuğu yok ise mirasın tamamını asabe olarak alırdı.

Dede,Anne bir kardeş, karı, koca, kız ve oğlun kızı, anne baba bir kızkardeşler, nine ve birbirinden ayır bir çok zümre diğerinin mirasçı olup olmamasına göre pay sahibi olurlardı. Osmanlı Şer’i hukuk uygulamasında miras payı dağıtmak tam bir Hakim (kadı) başarısı gerektirmekteydi. (Veraset ilamı olarak anılması Şer’i hukuktan gelmedir)

Türk Hukukunda önceki uygulamalarda anneye intifa (kullanma) ya da mülkiyet hakkı tanınmış, annenin intifa ya da mülkiyet hakkını kullanmasına göre miras payları dağıtılmıştı. Ancak yapılan değişikliklerle annenin intifa hakkı da ortadan kalkmış, basit sembolize edilebilir bir miras payı sistemine geçilmiştir.
Miras payı sistemimizde, ölenin çocukları var ise, anne ve baba mirastan pay alamaz hale gelmişlerdir (Osmanlı Şer’i uygulamadan farklı olarak)
Ölenin çocuğu yok ise, karısı 1/2 pay sahibi olmakta, mirasın 1/2′si de anne ve babaya kalmaktadır.
Ölenin çocuğu var ise, karısı 1/4 pay almakta geriye kalan pay ise çocuklar arasında bölüştürülmektedir.

Basit bir örnekle miras payını açıklamak gerekirse

Akhisar’da yaşayan Ahmet ve Kırkağaç’ta doğup Akhisar’a yerleşen Zekiye 2014 vefat etmiş olsunlar;
2 Çocukları olduğunu varsayarsak Gölmarmara’da yaşayan Ayşe 2 hisseden 1 pay, Gördes’te yaşayan Ahmet ise 2 hisseden 1 pay alacaklardır. (Osmanlı Şer’i Hukuktaki kız ve erkek çocuğun farklı miras payları alması uygulaması kalkmıştır)

Ahmet’in vefat etmesi, Zekiye’nin yaşıyor olması halinde miras payı (Mirasçılık payı) şu şekilde olacaktır:
Miras payı 8 pay kabul edilecek, Zekiye 2 pay, Ayşe 3 pay, Ahmet ise 3 pay alacaktır.

Miras payı uygulaması genel olarak kolay gözükmekle birlikte, uygulamada bazı durumlarda çok farklı sonuçlarla da karşılaşılmaktadır. Mesela boşanmış ama boşanması nüfus kütüğüne düşmemiş kişilerde miras payları, üvey kardeşleri olanların miras uygulamaları, bazen basit gözüken miras payı uygulamasını bile karışık hale getirmekte olup bu durumlara ilişkin mutlaka avukat yardımı alınız.

Genel olarak miras payı, veraset ilamı çerçevesinde Akhisar Sulh Hukuk Mahkemesince verilmektedir. Ancak kanun değişikliği noterlere de veraset belgesi düzenleme hakkı tanımıştır.

Yorum yazın